Yargıtay’dan Emekli Olup Çalışanlar İçin Emsal Karar

Yargıtay, aynı işverene bağlı iş yerlerinde farklı tarihlerde görev yapan veya emeklilik sonrası kesintisiz ya da aralıklı şekilde çalışmayı sürdüren işçilerin yıllık izin haklarına dair emsal niteliğinde bir karara imza attı. Söz konusu süreç, aynı işverene ait iş yerinde 9 Nisan 2015-31 Aralık 2018 ile 1 Ocak 2019-10 Eylül 2021 tarihleri arasında aralıklı olarak görev yapan bir işçinin açtığı davayla başladı. İş sözleşmesi sona erdikten sonra hak ettiği kullanılmaya izin sürelerinin eksik hesaplandığını ve eksik ödeme yapıldığını fark eden çalışan, mahkemenin yolunu tuttu. 

Habertürk’ten Ahmet Kıvanç’ın haberine göre işveren, davacı işçinin ilk çalışma dönemine ait tüm parasal haklarının ve izin ücretlerinin eksiksiz ödendiğini kaydetti. Verilen aranın ardından yeni bir proje kapsamında işçinin tekrar işe alındığını anlatan işveren, ikinci dönemdeki izin gün sayısının mevzuat gereği sıfırdan başlatılarak hesaplandığını ileri sürdü.

İlk derece iş mahkemesi işçinin taleplerini yerinde buldu. Ancak işverenin itirazı üzerine dosyayı inceleyen İstinaf ise ilk çalışma döneminin parasal olarak tasfiye edildiği gerekçesiyle yerel mahkeme kararını kaldırarak işvereni haklı buldu. 

İşçinin kararı temyiz etmesi üzerine dosya Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’ne gitti. İncelemesini tamamlayan Yargıtay, İstinaf Mahkemesi’nin vermiş olduğu kararı hukuka aykırı bularak bozdu.

Yargıtay emsal karara imza atarak şu ifadelere yer verdi:

“Davacının ilk dönem çalışmasında yıllık izinlerini kullanması veya kullanmadığı yıllık ücretli izinlerin ücretlerinin ödenmesi, ikinci çalışma döneminde hak kazandığı yıllık izin gün sayısının belirlenmesinde, ilk dönemdeki kıdemin dikkate alınmasını engellemez. Hal böyle olunca davacının ikinci çalışma döneminde hak kazandığı yıllık ücretli izin süresinin, ilk dönemdeki çalışma süresi de dikkate alınarak yazılı sonuca gidilmesi gerekir.”

Bu kararla birlikte, iş yerinde girdi-çıktı yapılan ya da EYT ile emekli olup ertesi gün aynı iş yerinde işe devam eden çalışanların ‘yeni işçi’ gibi değerlendirilerek 14 gün izinle başlatılması uygulaması son buldu. Çalışanın iş yerindeki toplam kıdem süresi kaç yıla ulaşıyorsa, yıllık izin gün sayısı da o kıdem kademesine (örneğin 20 gün veya 26 gün) göre hesaplanmak zorunda olacak.

İş Kanunu hükümleri uyarınca çalışanlara sunulacak senelik izin süreleri, doğrudan doğruya kişinin o iş yerindeki hizmet süresi dikkate alınarak belirleniyor. Yasayla güvence altına alınan temel kurallara göre:

• 1 yıldan 5 yıla kadar (5 yıl dahil) kıdemi bulunan çalışanlara en az 14 gün,

• 5 yıldan fazla, 15 yıldan az kıdemi olan çalışanlara en az 20 gün,

• 15 yıl (dahil) ve üzeri kıdemi bulunan deneyimli çalışanlara ise en az 26 gün yıllık ücretli izin verilmesi zorunluluğu bulunuyor.

Söz konusu süreler kanunen belirlenmiş asgari sınırlar olup, taraflar arasında imzalanan bireysel iş sözleşmeleri veya toplu iş sözleşmeleri (TİS) aracılığıyla artırılabiliyor. Bu sürelerin yasal sınırın altına çekilmesi kesinlikle mümkün olmuyor. 

İş Kanunu, belirli yaş grupları ve zorlu iş kollarında çalışan personeller için ek koruyucu maddeler içeriyor. İş güvenliği ve sağlığı prensipleri gereğince, 18 yaş ve altındaki genç çalışanlar ile 50 yaş ve üzerindeki kıdemli çalışanlara verilecek yıllık izin süresi 20 günden az olamıyor.

Daha ağır şartlarda yürütülen yer altı işlerinde görev yapan personellerin yıllık ücretli izin sürelerine ise 4’er gün ilave edilerek hesaplama yapılıyor.

Çalışanların sıkça merak ettiği konulardan biri de kullanılmayan izin haklarının nakde çevrilip çevrilemeyeceğine dair. Kanuna göre iş ilişkisi devam ederken kullanılmayan yıllık izinlerin ücret olarak ödenmesi yasal olarak mümkün değil.

İzin ücretlerinin ödenebilmesi için iş akdi herhangi bir nedenle sona ermiş olmalı. Çalışan ister kendi isteğiyle istifa etmiş olsun, ister işveren tarafından işten çıkarılmış olsun, biriken ve kullanılmayan tüm izinlerinin karşılığını alma hakkına sahip bulunuyor. Çalışanın hayatını kaybetmesi durumunda ise bu hak, kanuni hak sahiplerine devredilerek ödeme gerçekleşiyor.