Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, tersane, tekne üretimi ve çekek alanlarının faaliyetlerini düzenleyen yönetmelikte bazı değişiklikler yaptı. 27 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren bu düzenleme ile tesislerin devri ve kiralanmasında işletme izni başvuruları yeniden yapılandırıldı. Daha önce izin almış tesisleri devralan ya da kiralayan işletmeciler, gerekli şartları sağlamaları durumunda bir defaya mahsus iki yıl geçerli kısmi işletme izni elde edebilecekler.
Yeni düzenleme, gemi inşa ve bakım-onarım süreçlerinin elektronik ortamda izlenmesini de içermektedir. Tesisler, faaliyet bilgilerini ilgili sisteme kaydetmekle yükümlü olacaklar. Denetimlerde tespit edilen eksikliklerin belirtilen sürede giderilmemesi durumunda ise tesisin elektronik sistem kaydı askıya alınabilir.
Devredilen tersaneye iki yıllık kısmi izin
Yeni hükümler gereği tersane, tekne üretim veya çekek alanının devredilmesi veya kiralanmasının ardından yeni işletmecinin izin talebinde bulunması zorunludur. Başvuru, tesisin durumuna bağlı olarak işletme izni, kısmi işletme izni veya eğer yüzer havuz mevcutsa yüzer havuz işletme izni için gerçekleştirilebilir. Daha önce işletme izni ya da kısmi işletme izni almış tesisler için yeniden kısmi izin talep edilebilecektir.
Bu kapsamda yapılacak denetimde yönetmelik şartlarının yerine getirildiği tespit edilirse tesise bir defaya mahsus iki yıl geçerli kısmi işletme izni verilecektir. Düzenleme, gerçek veya tüzel kişilere ait taşınmazların devri ve kiralanması halinde de kısmi işletme izni talep edebilmesine olanak tanımaktadır. Ancak iki yıllık izin otomatik olarak kazanılmış bir hak olmayacak; tesisin denetimden başarıyla geçmesi ve gerekli şartları sağlaması gerekecek.
Eksiklik giderilmezse elektronik kayıt askıya alınacak
Tesis işletmecilerine gemi ve su araçlarının inşası, bakım-onarımı, tadilatı ve çekek işlemleri ile ilgili bilgileri Gemi Sanayi Veri Programı’na kaydetme zorunluluğu getirildi. Böylece tesislerde yürütülen işlemlerin elektronik sistem üzerinden takip edilmesine ilişkin kurallar genişletilmiş oldu.
Denetimlerde tespit edilen uygunsuzluklar veya eksiklikler belirtilen süre içinde düzeltilmediğinde tesisin sistem kaydı askıya alınacaktır. Kaydı askıya alınan işletmeci, ilgili tesise dair sisteme yeni bilgi girişi yapamayacaktır. Eksikliğin giderilmesinin ardından yapılacak başvuru idare tarafından değerlendirilecek ve uygun bulunursa kayıt tekrar faal duruma getirilecektir.
İş güvenliği belgesi konusunda ISO 45001 şartı
Yönetmelikte iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili belge zorunluluğu da güncellenmiştir. Önceden mevzuatta bulunan OHSAS 18001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi Belgesi ifadesi, TS EN ISO 45001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi Belgesi olarak değiştirilmiştir. Böylelikle tesislerin belge yükümlülüklerinde uluslararası standartlarla uyumlu güncel sertifikasyon esas alınacaktır.
Başvuru belgelerine ayrıca kıyı ve dolgu yapılarının teknik durumuna dair yeni bir yazı eklenmiştir. Buna göre ilgili yapıların onaylı uygulama projelerine uygun biçimde tamamlandığını ya da mevcut yapılar için vaziyet planlarının onaylandığını gösteren Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü yazısı istenecektir. Bu şart özellikle kıyı yapıları bulunan tesislerin izin dosyalarında teknik uygunluğun belgelenmesi açısından önem arz etmektedir.
Beş yıllık izin uygulaması devam ediyor; denetim yöntemi değişti
İşletme izinlerinin en fazla beş yıl için düzenlenmesi uygulaması devam edecek olup bu süre sınırı daha önce de belirlenmişti; 25 Aralık 2020 tarihli yönetmelik değişikliğinde de aynı azami süre mevcuttu. Yeni düzenlemeyle beş yıllık dönem içerisinde en az bir kez İnceleme, Tespit ve Denetim Komisyonu tarafından denetlenmesi şartı yeniden gözden geçirilmiştir.
Önceki metinde denetimin ardından işletme izni belgesinin liman başkanlığınca vize edilmesine dair hüküm yer alıyordu; ancak yeni metinde bu ifade çıkarılmıştır ve en az bir denetimin gerçekleştirilmesi zorunluluğu korunmuştur. İşletmecilerin belge yenileme sürecini takip etme yükümlülükleri ise devam etmektedir.
Tesisin kapasitesi değişirse izin belgesi güncellenebilir
İşletme izni veya kısmi işletme izniyle faaliyet gösteren tesislerde taşınmazlara yönelik değişiklikler, tesis organizasyonu ve yerleşim planına işlenecektir. Bağlama planına sahip olan işletmelerde bu planın da güncellenmesi gerekmektedir. Taşınmaz ve kapasite değişiklikleri sonraki ara denetimde ya da belge başvurusu kapsamında yapılacak denetimde değerlendirilecektir.
İdare gerekli görürse işletme izni, kısmi işletme izni veya yüzer havuz işletme izni belgesini yeniden düzenleyebilecektir. Bu hüküm özellikle yeni üretim alanı ekleyen ya da mevcut tesisi genişleten veya kapasitesini değiştiren işletmeler açısından büyük önem taşımaktadır. Böylelikle tesisin fiili durumu ile izin belgelerindeki bilgilerin uyumlu hale getirilmesi amaçlanmaktadır.
Yeni plan kuralları için 1 Ocak 2027 tarihi belirlenmiştir
Düzenlemeyle birlikte tesis organizasyonu, yerleşim planları ve bağlama planlarının hazırlanması ile değerlendirilmesinde idarenin hazırlayacağı rehber esas alınacaktır; ancak bu hüküm için özel bir geçiş süresi verilmiştir. Yeni rehber uygulaması 1 Ocak 2027 tarihinden önce yapılacak başvurularda geçerli olmayacaktır.
Bunun yanı sıra diğer yönetmelik değişiklikleri 27 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir; bu nedenle işletmeler açısından tek bir uygulama tarihi yoktur. Devir, kiralama, elektronik kayıt ve belge gerekliliklerindeki yeni hükümler bugünden itibaren dikkate alınırken planların hazırlanmasına dair yeni rehber düzenlemesi için yıl sonuna kadar geçiş imkânı sağlanmaktadır.
